U čast piscu oštrog pera: 10 najzanimljivijih činjenica o Branislavu Nušiću
Pre 160 godina rodio se velikan srpske književnosti Branislav Nušić, a ove godine se navršava 100 godina od prvog objavljivanja njegove „Autobiografije“, nastale povodom jubileja 45 godina književnog rada i 60 godina života. Svojim obimnim komediografskim opusom Nušić se nadovezao na stvaralaštvo Jovana Sterije Popovića i Koste Trifkovića. Za sebe je govorio da je prvenstveno humorista a ne satiričar, ali dodao i sledeće: „Samo ne pristajem da nisam izvrgao podsmehu i ruglu sve pojave našeg domaćeg i javnog života.“ Sledi 10 činjenica koje možda niste znali o ovom velikom piscu.
1. Rođen pod drugim imenom
Branislav Nušić je po rođenju dobio ime Alkibijad Nuša. Na svet je došao u Beogradu, a detinjstvo proveo u Smederevu, da bi se zbog školovanja ponovo vratio u Beograd. Postavši punoletan zvanično je promenio ime u Branislav Nušić.
2. Prva komedija iz pera tinejdžera
Nušić je svoju prvu komediju „Narodni poslanik “ napisao sa svega 19 godina, ali je ona postavljena na scenu tek 13 godina kasnije, 1896. godine, zbog političke nepodobnosti. Sličnu sudbinu imaće još jedno njegovo poznato delo.
3. Sumnjivo „Sumnjivo lice “
Ovu komediju napisao je 1887. godine, ali je postavljena na scenu tek 35 godina kasnije, 29. maja 1923. godine.
4. Politički angažman
Nušić je bio član opozicione Radikalne stranke kao mladić, a njegov satirični pesnički rad „Dva raba“ oštro je kritikovao tadašnji režim i doveo ga je u sukob sa kraljem Milanom Obrenovićem, zbog čega je završio u zatvoru. Jednu od dve godine kazne odslužio je zbog pomilovanja koje je dobio zahvaljujući molbi svog oca.
5. Služba u diplomatiji
Radio kao diplomata u Bitolju i Prištini, gde je bio svedok stradanja srpskog naroda. Ta iskustva opisao je u „Pismima konzula“. Tokom službe se 1893. godine oženio Darinkom, ćerkom trgovca.
6. Pseudonim Ben Akiba
Osim pod svojim imenom, pisao je i pod pseudonimom Ben Akiba, koristeći ovaj alias za satirične i humorističke radove.
7. Osnivač prvog dečjeg pozorišta
Nakon što je postavljen za sekretara Ministarstva prosvete, dramaturga Narodnog pozorišta u Beogradu, pa upravnika Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu, Nušić je zajedno sa učiteljem Mihajlom Sretenovićem osnovao prvo dečje pozorište u Srbiji, u kojem su uloge tumačila isključivo deca, a među njima i deca slavnog pisca.
8. Gubitak sina u ratu
Njegov jedini sin Strahinja Ban poginuo je kao vojnik u Prvom svetskom ratu. Nušić je o njemu retko govorio, ali je romanom „Devetstopetnaesta“ podigao svojevrsni spomenik njegovoj hrabrosti.
9. Bez njega ne bi bilo pozorišta „Boško Buha“
Pred kraj života, Nušić je pomogao u osnivanju dečjeg pozorišta u Beogradu, koje danas, zahvaljujući njegovoj ćerki Margiti Predić-Nušić, nosi naziv „Boško Buha“.
10. Kritičar društva
Kroz svoje komedije, poput „Sumnjivog lica“ i „Gospođe ministarke“, Nušić je često oštro kritikovao društvenu birokratiju i malograđanštinu. U svojim delima ovekovečio svakodnevicu srpskog društva na prelazu dva veka u kojima je živeo, a njegove sociološke analize su i do danas ostale primenljive na društvo.
11. Dug put do slave
Iako danas slovi za jednog od najznačajnijih srpskih pisaca, u svoje vreme Nušić nije odmah dobio priznanje. Njegov talent je kritika dugo potcenjivala. Međutim, to se promenilo, a 19. januara 1938. godine, na dan njegove smrti, fasada zgrade beogradskog Narodnog pozorišta bila je uvijena u crno platno.
Branislav Nušić je po rođenju dobio ime Alkibijad Nuša. Na svet je došao u Beogradu, a detinjstvo proveo u Smederevu, da bi se zbog školovanja ponovo vratio u Beograd. Postavši punoletan zvanično je promenio ime u Branislav Nušić.
2. Prva komedija iz pera tinejdžera
Nušić je svoju prvu komediju „Narodni poslanik “ napisao sa svega 19 godina, ali je ona postavljena na scenu tek 13 godina kasnije, 1896. godine, zbog političke nepodobnosti. Sličnu sudbinu imaće još jedno njegovo poznato delo.
3. Sumnjivo „Sumnjivo lice “
Ovu komediju napisao je 1887. godine, ali je postavljena na scenu tek 35 godina kasnije, 29. maja 1923. godine.
4. Politički angažman
Nušić je bio član opozicione Radikalne stranke kao mladić, a njegov satirični pesnički rad „Dva raba“ oštro je kritikovao tadašnji režim i doveo ga je u sukob sa kraljem Milanom Obrenovićem, zbog čega je završio u zatvoru. Jednu od dve godine kazne odslužio je zbog pomilovanja koje je dobio zahvaljujući molbi svog oca.
5. Služba u diplomatiji
Radio kao diplomata u Bitolju i Prištini, gde je bio svedok stradanja srpskog naroda. Ta iskustva opisao je u „Pismima konzula“. Tokom službe se 1893. godine oženio Darinkom, ćerkom trgovca.
6. Pseudonim Ben Akiba
Osim pod svojim imenom, pisao je i pod pseudonimom Ben Akiba, koristeći ovaj alias za satirične i humorističke radove.
7. Osnivač prvog dečjeg pozorišta
Nakon što je postavljen za sekretara Ministarstva prosvete, dramaturga Narodnog pozorišta u Beogradu, pa upravnika Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu, Nušić je zajedno sa učiteljem Mihajlom Sretenovićem osnovao prvo dečje pozorište u Srbiji, u kojem su uloge tumačila isključivo deca, a među njima i deca slavnog pisca.
8. Gubitak sina u ratu
Njegov jedini sin Strahinja Ban poginuo je kao vojnik u Prvom svetskom ratu. Nušić je o njemu retko govorio, ali je romanom „Devetstopetnaesta“ podigao svojevrsni spomenik njegovoj hrabrosti.
9. Bez njega ne bi bilo pozorišta „Boško Buha“
Pred kraj života, Nušić je pomogao u osnivanju dečjeg pozorišta u Beogradu, koje danas, zahvaljujući njegovoj ćerki Margiti Predić-Nušić, nosi naziv „Boško Buha“.
10. Kritičar društva
Kroz svoje komedije, poput „Sumnjivog lica“ i „Gospođe ministarke“, Nušić je često oštro kritikovao društvenu birokratiju i malograđanštinu. U svojim delima ovekovečio svakodnevicu srpskog društva na prelazu dva veka u kojima je živeo, a njegove sociološke analize su i do danas ostale primenljive na društvo.
11. Dug put do slave
Iako danas slovi za jednog od najznačajnijih srpskih pisaca, u svoje vreme Nušić nije odmah dobio priznanje. Njegov talent je kritika dugo potcenjivala. Međutim, to se promenilo, a 19. januara 1938. godine, na dan njegove smrti, fasada zgrade beogradskog Narodnog pozorišta bila je uvijena u crno platno.
Autor: Branislav Nušić
