Prikaz knjige „Znamenite žene srpske“: U zemlji u kojoj ratne herojke rade kao spremačice

30. januar 2026.

Mada su morale da se nose sa gotovo nesavladivim preprekama u društvu koje je u 19. veku i početkom 20. veka retko kada s razumevanjem prihvatalo potrebu za obrazovanjem ženske čeljadi, ipak su mnoge žene u Srbiji toga doba uspele ne samo da se izbore za svoje mesto već i da urežu dubok trag kako u svojoj stručnoj oblasti tako i u svetu oko sebe kao perjanice i rodonačelnice emancipacije.

Naša ugledna istoričarka i kustos Ljiljana Čubrić, autorka mnogih knjiga, studija, scenarija i naučnih radova, u svojim nam „Znamenitim ženama srpskim“ donosi priče o ženama koje su se svojim zalaganjem istakle u našoj istoriji i to često u turbulentna vremena ratova, previranja, revolucija i uspostavljanja i građenja savremene države na pepelu turskog i austrijskog zuluma. Spisak kraljica, umetnica, naučnica, pregalnica, ratnica i dobrotvorki koje su nas zadužile svaka na svoj način obuhvata žene koje su, da bi pokrenule promene i pomogle svom rodu, često morale biti prve u svojoj oblasti: otvarale su prve škole, humanitarna društva i ženska udruženja, ali i krčile put svojim sledbenicama. Mukotrpan je to posao koji je često iziskivao upornost, solidarnost i nadljudsko istrajavanje za dobro potonjih naraštaja. Kao što Ljiljana kaže – one su često „vlastitom nesrećom plaćale cenu nastajanja nove srpske države, cenu mukotrpnog i sporog stvaranja srpske inteligencije“.

Pišući vrlo tečno i pitko, s izuzetnim darom da istorijske činjenice i podatke iznese na krajnje prijemčiv i čitak način, Ljiljana će nas podsetiti na Milunku Savić, našu Jovanku Orleanku, proslavljenog bombaša srpske vojske u oba balkanska rata i u Prvom svetskom ratu, pa potom i na Ljubicu Obrenović, prvu kneginju obnovljene Srbije koja je od mlade Miloševe neveste koja celu noć peče hleb i iznosi ga na obramici radnicima na deverovom imanju, postala majka budućih vladara. Kroz njenu priču kao i kroz ostale, Ljiljana nam otkriva i položaj i ulogu žena u tadašnjem društvu, kao majki, supruga ili kćeri.

Vratićemo se i u 19. vek da upoznamo Katarinu Ivanović, ne samo prvu srpsku slikaru već i našeg prvog ženskog akademika, kao i našu prvu pesnikinju Milicu Stojadinović Srpkinju. Prisetićemo se i najvoljenije srpske kraljice Natalije Obrenović, kao i Katarine Milovuk koja je kao tada jedina visokoobrazovana žena u Srbiji 1863. sa svega devetnaest godina postala upravnica prve Više ženske škole kojom će uspešno upravljati naredne tri decenije! Ta škola će iznedriti i našu čuvenu slikarku i humanitarku Nadeždu Petrović, ali i mnoge devojke koje će postati prve srpske učiteljice. Neverovatan je broj institucija koje su prvi put kod nas otvorene upravo pod Katarininim uticajem: prve škole za obrazovanje radnica, prva sirotišta, domovi za stare i ranjenike, ženska udruženja, čak i prvi ženski časopis u Srba. Danas je gotovo zaboravljena, što je često bila sudbina njoj sličnih pionirki čije je neprocenjive zasluge za poboljšanje života u zemlji narod brzo predao zaboravu. Najtragičniji primer je upravo gore pomenuta Milunka Savić koja je nakon učešća u više ratova za domovinu u kojima je ranjavana više desetina puta, i dodeljenog sveg mogućeg ordenja, kako domaćeg tako i stranog, u više navrata nakon ratova morala da radi kao spremačica da bi prehranila porodicu.

Autor: Miroslav Bašić Palković

Podelite na društvenim mrežama:

Povezane knjige

Do 20%
-10%
20% za 3
Znamenite žene srpske
Ljiljana Čubrić
5.0Prosecna ocena je 5.0 od 5
Akcijska cena:
674,25RSD
Osnovna cena:
899,00RSD

Ljiljana Čubrić

Muzejska savetnica u penziji Ljiljana Čubrić rođena je 1948. godine u Beogradu. Osnovnu školu, gimnaziju i Filozofski fakultet, grupu za Savremenu istoriju, završila je u svom rodnom gradu. Diplomirala je 1973. kod profesora Vasilija Krestića. Bavi se proučavanjem srpske istorije XVIII i XIX veka. Od 1977. do 2014. godine, kada odlazi u penziju, radi u Narodnom muzeju u Beogradu u okviru kojeg, od 1979. godine, kao kustoskinja a od 1993. do penzionisanja, kao upravnica rukovodi radom Muzeja Vuka i Dositeja. Kao upravnica i jedina kustoskinja, razvila je veoma uspešnu saradnju sa brojnim muzejima širom Srbije kao i srodnim institucijama – Međunarodnim slavističkim centrom, Centrom za kulturu &bdquo;Vuk Karadžić“ iz Loznice, gde je godinama autorskim izložbama učestvovala u realizacijama manifestacije Vukov sabor, Vukovom zadužbinom i Zadužbinom &bdquo;Dositej Obradović“, čiji je jedan od osnivača, kao i dugogodišnju saradnju sa Savetom dečjeg saveza opštine Voždovac na organizaciji manifestacije &bdquo;Dositejevo pero“. Od posebnog značaja je saradnja sa književnim kružokom &bdquo;Dositej Obradović“ u selu Srpski Semarton u Rumuniji, mestu u kojem je rođena Dositejeva majka Kruna i gde je Dositej proveo deo detinjstva. Ljiljana Čubrić je autorka brojnih izložbi i pratećih kataloga sa kojima je gostovala u najvažnijim centrima kulture širom Srbije, kao što su Galerija Matice srpske u Novom Sadu, &bdquo;Platoneum“, ogranak SANU u Novom Sadu, muzeji u Pančevu, Somboru, Negotinu, Zrenjaninu, Vršcu, Leskovcu, Nišu, Gornjem Milanovcu, Smederevu, Galerija &bdquo;Sava Šumanović“ u Šidu, Velikoj Plani i Loznici. Povodom 200. godišnjice rođenja Vuka Karadžića, bila je koautorka veoma reprezentativne izložbe &bdquo;Vuk Stefanović Karadžić 1787–1987“ i pratećeg, dvojezičnog kataloga, koja je bila postavljena u Narodnom muzeju u Beogradu i, potom, u Gradskoj većnici u Beču. Takođe, na poziv Narodne biblioteke u Beogradu 1989. bila je autorka reprezentativne izložbe &bdquo;Dositej Obradović, život i delo“ povodom 250. godišnjice njegovog rođenja. Na poziv Ministarstva za kulturu Austrije 2003. gostovala je u Beču sa izložbom &bdquo;Mina Karadžić Vukomanović 1828–1894“ koja je prethodno bila postavljena u Beogradu. Po ocenama kritičara, ova postavka je proglašena za izložbu godine. Autorka je stalne postavke Muzeja Vuka i Dositeja i odgovarajućeg vodiča kroz muzej, posle kompletne rekonstrukcije muzejske zgrade 2012. godine a koju je, za javnost, otvorio tadašnji predsednik Srbije, gospodin Tomislav Nikolić. Takođe, Ljiljana Čubrić je autor i prve stalne postavke u rodnoj kući Dositeja Obradovića u rumunskom selu Čakovu. Kao spoljni saradnik učestvovala je u realizaciji stalne postavke Muzeja Drugog srpskog ustanka u Takovu, a i kao stručni konsultant u stalnoj postavci memorijalnog muzeja Bore Stankovića u Vranju. Godine 2005, na poziv tadašnjeg ambasadora SCG Mihajla Kovača, boravila je u Beču jer se ukazala prilika da se, u kući u kojoj je živeo i umro Vuk Karadžić, obnovi rad našeg Kulturnog centra sa odgovarajućom muzejskom postavkom posvećenom Vuku i njegovom životu u Beču. Tom prilikom Ljiljana Čubrić je radila u Arhivu grada Beča na proučavanju i sortiranju odgovarajuće arhivske građe koja bi činila ovu postavku. Nažalost, ova ideja nije realizovana zbog negativnog stava tadašnjeg Ministarstva spoljnih poslova SCG. Baveći se proučavanjem srpske istorije XVIII i XIX veka, objavila je i sledeće knjige: Vuk Stefanović Karadžić – život i delo, (u toku je prevođenje ove knjige na ruski jezik, izdanje će biti štampano u Srbiji i Rusiji), Od kaluđera do prosvetitelja, koju je u skraćenoj verziji objavio dnevni list Politika kao feljton, Kad si zvezda sele moja (o Mini Karadžić), takođe objavljena u Politici kao feljton, Milica, lepa pesmotvorka, (o Milici Stojadinović Srpkinji), Ljubica, Velika gospođa (o kneginji Ljubici Obrenović), Katarina Srb-devojka (o Katarini Ivanović), ilustrovanu monografiju &bdquo;Muzej Vuka i Dositeja“, gde je stavljen akcenat na muzejsku zgradu kao kulturno-istorijski spomenik od izuzetnog značaja, a čijem je očuvanju i obnavljanju autorka posvetila izuzetnu pažnju. Na poziv Zavoda za izdavanje udžbenika, napisala je knjigu Spomenar – znamenite žene srpske koja obuhvata dvanaest biografija najznačajnijih Srpkinja koje su bile prve u različitim delatnostima a koje su do tada bile &bdquo;rezervisane“ samo za muškarce, kao i o prvim dobrotvornim društvima srpskih žena, &bdquo;Beogradskom ženskom društvu“ i &bdquo;Kolu srpskih sestara“. Ova knjiga je u skraćenoj verziji objavljena u listu Večernje novosti kao feljton. Po odlasku u penziju Ljiljana Čubrić je objavila i knjige Mina Vukova i Dimitrije Karadžić, Vukov sin u izdanju Centra za kulturu &bdquo;Vuk Karadžić“ iz Loznice a koje su, kao i knjiga Vuk Karadžić – život i delo, dostupne posetiocima Vukove rodne kuće u Tršiću. Napisala je i veliki broj naučnih i stručnih radova objavljenih u časopisima 1804, izdanje Zadužbinskog društva &bdquo;Prvi srpski ustanak“ iz Orašca, Danica, izdanje Vukove zadužbine, Kovčežić, izdanje Muzeja Vuka i Dositeja, čiji je bila i urednik. Takođe, objavljivanjem naučnih radova u Zborniku Društva za proučavanje istorije XVIII i XIX veka iz Novog Sada sarađivala je sa ovom institucijom. Od 1994. do 2000. godine učestvovala je na naučnim skupovima pod nazivom &bdquo;Stvaranje moderne srpske državnosti“, u Velikoj Plani i Radovanjskom lugu; izlaganja su štampana u Zborniku radova posle svakog skupa. Godine 2017. bila je inicijator i jedan od organizatora i učesnika naučnog skupa &bdquo;1847“ održanog u Pedagoškom muzeju povodom 170. godišnjice pobede narodnog jezika i Vukovog pravopisa u srpskom jeziku. Po završetku skupa objavljen je zbornik radova svih učesnika. Na poziv rediteljke Narodnog pozorišta u Beogradu Cisane Murusidze Čolović, Ljiljana Čubrić je bila stručna konsultantkinja na realizaciji predstave Kneginje i kume, o Jeleni Karađorđević i Ljubici Obrenović, a u kojoj se, kao lik, pojavljuje i Vuk Karadžić. Godinama je sarađivala sa Dečjim kulturnim centrom iz Beograda, najčešće kao članica žirija u mnogim dečjim takmičenjima i kvizovima. U beogradskoj ali i kulturnoj javnosti Srbije i dalje je prisutna stručnim predavanjima o životu i radu Dositeja Obradovića i Vuka Karadžića, vremenu u kojem su živeli i stvarali, kao i njihovim savremenicima i sledbenicima. U skladu sa tim razvijena je i solidna saradnja sa srpskim medijima, posebno sa Školskim i Naučnim programom RTS za koje je Ljiljana Čubrić, kao spoljna saradnica, napisala scenario za emisije, među kojima su: Iduć uči u vekove gleda o životu i radu Dositeja Obradovića, Mina Karadžić, Doživeti stotu, kao i Riznica (na Radio Beogradu). Godine 1992, na poziv agencije First Production iz Beograda, bila je jedan od scenarista i učestvovala u realizaciji Vukovog video-bukvara, posvećenog deci uzrasta do 7 godina i popularizaciji ćirilice. Takođe, bila je stalna saradnica programa na srpskom jeziku Radio Budimpešte. Tokom svog radnog veka godinama je bila mentorka za stručna zvanja mladim kustosima širom Srbije, kao i članica Komisije za dodelu viših stručnih muzejskih zvanja. Bila je članica Upravnog odbora Muzeja Vojvodine u Novom Sadu, predsednica Upravnog odbora Muzeja afričke umetnosti, predsednica UO Pedagoškog muzeja u dva mandata i u dva mandata član UO iste ustanove, članica Nadzornog odbora Vukove zadužbine i članica Programskog saveta Zadužbine &bdquo;Dositej Obradović“. Od 2004. do 2012. godine bila je potpredsednica Glavnog odbora Kola srpskih sestara. Iako u penziji, Ljiljana Čubrić je često bila recenzentkinja knjiga čija se sadržina odnosi na oblast kojom se bavi. Godine 2008, na poziv Muzeja PTT, a povodom 200. godišnjice od osnivanja Dositejeve Velike škole, dala je predložak za poštansku marku, najstariju sačuvanu umetničku sliku zgrade Muzeja Vuka i Dositeja iz 1910, rad nepoznatog autora. Na inicijativu Ljiljane Čubrić, Skupština grada Beograda je, 1994, jednu ulicu u Mirijevu nazvala po Mini Karadžić Vukomanović. Nažalost, prezime Karadžić je tom prilikom izostavljeno tako da nije svim stanovnicima poznato o kojoj ličnosti je reč. Takođe, na njenu inicijativu, deo ulice Gospodar Jevremove, gde se nalazi Muzej Vuka i Dositeja, zatvoren je za saobraćaj, kako bi se ovo zdanje sačuvalo od brojnih oštećenja kojima je bila izložena. Za svoj rad dobila je sledeća priznanja: Zahvalnicu Saveta dečjeg saveza opštine Voždovac (1989), Zlatnu značku Kulturno-prosvetne zajednice Srbije (1992), Vukovu nagradu (2005), kojom prilikom je, na poziv KPZ Srbije, zahvalila u ime nagrađenih, Povelju osnivača Zadužbine &bdquo;Dositej Obradović“ (2005) i Zlatni beočug (2013). Godine 2016. objavljena je njena biografija u prvom izdanju biografske enciklopedije ličnosti u Srbiji od međunarodne, nacionalne i regionalne važnosti Successful People of Serbia, koju je objavila izdavačka kuća Oxford Books.

Više o autoru

Do 20%
-10%
20% za 3
Znamenite žene srpske
5.0Prosecna ocena je 5.0 od 5
Akcijska cena:
674,25RSD
Osnovna cena:
899,00RSD

Najnovije

Pogledaj sve

4. april 2026.

O velikim-malim osećanjima na promociji Jelice Greganović drugog dana manifestacije Dečji dani kulture

Serijal za sada broji tri knjige „Bau-Bau“ (o strahu), „Gde živi ljubav“ (o ljubavi) i „Svitac Svetozar“ (o ljutnji), a u pripremi je i četvrta, u kojoj će kroz lik Tužne Vrbe Vesele biti predstavljena tuga.

Pročitaj više

3. mart 2026.

O životu, vrlini i moći razuma: „Meditacije ili Samom sebi“ Marka Aurelija u prodaji od 5. marta

Remek-delo praktične filozofije „Meditacije ili Samom sebi“ poslednjeg rimskog cara Marka Aurelija, sa izuzetnim predgovorom Vladete Jankovića, nudi dragocene uvide o životu, vrlini i moći razuma. Meditacije koje je napisao u poslednjim godinama svojih vojnih pohoda sadrže privatna

Pročitaj više

3. mart 2026.

Igrajmo se bojama: Veliki posteri za bojenje „U zoo-vrtu“ i „U luna-parku“ u prodaji od 5. marta

Čuješ li tutnjavu vozića i muziku sa ringišpila? Mmm, zamirisale su kokice u luna-parku! Okupi društvo pa pođite različitim stazama zoo-vrta. Pauza je u bistrou! Razvij veliku bojanku, zgrabi bojice i gledaj kako luna-park ili zoo-vrt oživljavaju pod tvojom rukom. Prati primer ili svojoj

Pročitaj više

3. mart 2026.

Za kreativnu zabavu – bojanke „Šareni trenuci“ u prodaji od 5. marta

Uz prelepe bojanke „Šareni trenuci: Razvedri dan bojama!“ i „Šareni trenuci: Zabava u svim bojama!“ pred vama su sati zabave sa vašim mališanima. Ove bojanke sadrže raznovrsne ilustracije prilagođene deci, od životinja do zabavnih likova i predmeta iz svakodnevnog života. Pružaju

Pročitaj više

Omiljene kategorije

Žanrovi

Domaći autori

Strani autori

Prikaz knjige „Znamenite žene srpske“: U zemlji u kojoj ratne herojke rade kao spremačice

Znamenite žene srpske

Sadržaj korpe

Vaša korpa je prazna