„SAN O LJUBAVI I SMRTI“, ROMAN FILIPA DAVIDA OBJAVLJEN NA HRVATSKOM

„San o ljubavi i smrti“, novi roman Filipa Davida nedavno je štampan i u Hrvatskoj, u izdanju „Frakture“ (urednik Seid Serdarević). Roman je predstavljen na upravo završenom zagrebačkom Sajmu knjiga, a već su objavljene brojne recenzije u vodećoj hrvatskoj štampi („Jutarnji list“, „Novi list“, „Slobodna Dalmacija“) iz pera poznatih književnih kritičara. „San o ljubavi i smrti“ je, kako stoji u uredničkoj belešci „Frakturinog“ izdanja, „magična knjiga, diptih sastavljen od „Kratkog romana o ljubavi“ i „Kratkog romana o umiranju“. „Kratak roman o ljubavi“ govori o mladome židovskom učenjaku Jakovu kojega u snovima opčinjava djevojka, njegova savršena druga polovica, te on tragajući za njom kroz svjetove živih i mrtvih, prolazi krajolicima istočne Evrope, družeći se s ljudima i demonima, da bi se na koncu sjedinio s njom u tajanstvenom obredu posmrtnog vjenčanja. „Kratak roman o umiranju“ prati čudesnu i čudnovatu sudbinu autista Erika Vajsa rođenog 31. listopada 1933, koji biva zatvoren u nacističku ustanovu za proučavanje paranormalnih fenomena, nakon rata završava u ludnici i naposljetku 1993. na metaforičnom i stvarnom brodu luđaka. U oba kratka romana zrcale se i prepleću religijsko, mistično, onostrano, filozofsko i povijesno iskustvo, a fantastično i realno prožimaju se na sasvim nov način. Magijska snaga Davidovih rečenica, istodobno jednostavnih i natopljenih erudicijom, s mnogo simbolike govori o najvećim pitanjima čovjekova postojanja, ljubavi i smrti“, zaključuje se u uredničkoj belešci uz reči da je Filip David „na malo stranica i bez velikih riječi ostvario antologijski roman.“ Ana Jerković u „Slobodnoj Dalmaciji“ povodom Davidovog romana je napisala da su fenomeni erosa i tanatosa aktuelni u romanu “San o ljubavi i smrti”, i da ova knjiga: „tretira ljubav na filozofski način, onu pravu iskonsku ljubav koja nije površna, kratkoročna i nagonska. Filip David u prvom dijelu svojeg diptiha pokazuje razumijevanje i upućenost u zakonitosti i mistično značenje otkrivanja ljubavi prema osobi koja potiče ljubav prema svim ostalim bićima, ljudima, prirodi i Bogu.“ U recenziji objavljenoj u „Novom listu“, koju je napisao Zdravko Zima, navodi se da je i filozof Oto Vajninger, naginjao izričitom dualizmu, objašnjavajući da se jedan deo ljudskog bića sastoji od božanstva, a drugi od haosa, te da su Jevreji duboko obeleženi dvojnošću. „Ako bi“, navodi Zima, „karakter Davidovih proza trebalo ilustrirati s dvije riječi, bile bi to san i sjena. Dakako, pri tome se ne misli na rekreativnu funkciju sna nego na san kao posrednik simbola: proročanskih, šamanskih, telepatskih, vizionarskih i drugih. U mnogim tradicijama i kulturama sjena je druga priroda bića, a svijet Davidove književnosti ponaprije se doima kao svijet sjena ili u krajnjem slučaju kao kraljevstvo živih koje se obrće u pandemonij mrtvih.... Lavirajući tankom i delikatnom granicom na kojoj se dodiruju dokumentarnost i fikcionalnost, snaga činjenica i punina mašte, David je stvorio prozu koja je nadmoćna recentnim blockbusterskim vjetrovima upravo u mjeri u kojoj je od njih neopozivo odustala.“ Podsetimo, roman “San o ljubavi i smrti” objavljen je prošle jeseni u izdanju “Lagune” i bio je u Srbiji u više anketa proglašen za knjigu godine, a mnogi su pre proglašenja dobitnika Ninove nagrade u Davidovom romanu videli glavnog favorita. Međutim, Davidovom romanu “San o ljubavi i smrti” bio je onemogućen izbor među pet romana u uži izbor za Ninovu nagradu i mimo dotadašnje prakse i pravila u uži izbor su izdvojena samo četiri, umesto pet romana. Ovakva odluka primljena je kao svojevrstan skandal, pa je tako na konferenciji za štampu povodom dodele Ninove nagrade profesor i kritičar Ljubiša Jeremić postavio pred svima pitanje kako je moguće da najbolja knjiga godine nije ušla ni u uži izbor. U više od pola veka dugoj tradiciji dodele Ninove nagrade, nije bilo slučaja da se laureati osvrću na svoje konkurente. Dragan Velikić, koji je tu nagradu dobio za „Ruski prozor“, na dodeli nagrade je rekao da je roman „San o ljubavi i smrti“ Filipa Davida zaslužio to priznanje. Predsednik žirija za dodelu Ninove nagrade, Milan Vlajčić je rekao kako Davidova knjiga „može da stane uz bok najboljim knjigama Danila Kiša" i da Velikićev i Davidov roman “nadilaze sve ono što je u posljednjih petnaestak godina bilo ukrašeno Ninovim odličjem”. V. OGNJENOVIĆ